Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Kene
Kene

Bir kene ağırlığının 100 katı kadar kan emebilir. Kene deve, köpek, koyun ve insana yapışarak kan emen ve bu yolla beslenme sağlayan bir canlıdır. Kene (lxodoidea) gurubunda incelenen gözü olmayan böcektir. Kene haşeresinin 889 türü bulunmaktadır. Kene yumurtlama yöntemi ile ürer. Dişi kene yumurtasını çöp, yaprak ve hayvanların kılları arasında saklar. Kene yumurta larından 3 bacaklı larva olur. Kene bu dönemden sonra pupa dönemi denilen dönemden geçer. Pupa döneminden geçen kene 8 bacaklı yavru keneye dönüşür. Henüz larva olan keneler kertenkele canlısı üzerinde, ergin olan kene insan ve memeli hayvanlar üzerinde parazit yaşar. Ergin olan kenede 4 çift bacak vardır. Kenenin bacakları üzerinde çengel biçimli vantuzlar bulunur. Kenede buluna ayak koku almaya çok duyarlıdır. Kenenin 2 çift bacağı öne, 2 çift bacağı arkaya yönlenmiş biçimde yer alır. Kene ayağındaki vantuzlar sayesinde deriyi rahatlıkla sarar ve tutar. Kene bu şekilde kan emme işini kolay yapar. Karnını kan ile iyice dolduran kene konağını terk eder, ağaç ve otlara tırmanır. Kene tekrar kan emmek istediği zaman yakınından geçen havyan ve insanın üzerine konar. Kenenin başı ve vücudu kaynaşmıştır. Doğada bulunan bütün keneler kör değildir. Sığır ve köpek kenesinin gözleri görür. İnsan ve hayvan kanı emerek beslenen kene türü mikrop ve hastalık yayan bir tür kenedir.

Evinizde iş yerinizde yada diğer ortamlarda haşereler ile mücadele etmek için firmamızı arayabilirsiniz.

Ayzer İlaçlama
Cep tel : 0 541 585 61 60
Sabit tel: 0312 212 07 24

KENE GERÇEKLERİ
Keneler, bilimsel olarak Araknidler (Arachnidler eklembacaklı tipte bir sınıftır.) olarak sınıflandırılır. Fosil kayıtları, kenelerin en az 90 milyon yıl civarında olduğunu göstermektedir.
• Çoğu kene ısırıkları zararlı mikropları bulaştırmazlar.
• Kene kaynaklı çeşitli hastalıklar vardır.
• Genellikle kene ısırmasından sonra günler ila haftalar arasında gelişen çok çeşitli semptomlar vardır. Semptomlar, iletilen belirli mikroplara bağlıdır.
• Tüm kene ısırıkları için lokal temizlik ve antibiyotik krem uygulanabilir.
• Her tür kenenin çıkarılması için güvenli ve etkili yöntemler vardır.

KENE NEDİR? NASIL GÖRÜNÜR (NEYE BENZER) ?
Keneler küçük araknidlerdir. Keneler, karmaşık yaşam döngülerini tamamlamak için kana (kanlı yiyeceklere) ihtiyaç duyarlar. Keneler, bilimsel olarak Araknidler olarak sınıflandırılır. Fosil kayıtları, kenelerin en az 90 milyon yıl civarında olduğunu göstermektedir. Dünyada 800’den fazla kene türü vardır, ancak yalnızca iki kene ailesi, Ixodidae (sert keneler) ve Argasidae (yumuşak keneler), hastalıkları veya rahatsızlıkları insanlara bulaştırdıkları bilinmektedir. Sert keneler sırtlarında kalkan veya sert levha bulundururken, yumuşak kenelerde bunlar bulunmazlar.
Keneler, yumurta, larva, nimfa ve yetişkin erkek ve dişi keneler içeren karmaşık bir yaşam döngüsüne sahiptir. Larvalar, nimfalar (aynı zamanda tohum keneleri olarak adlandırılır) ve yetişkinlerin hepsinin kana ihtiyacı vardır. Genellikle, dişi yetişkin (sert kene), erkeklerin genellikle çiftleştikten sonra ölmesi nedeniyle en çok ısırmaya neden olanıdır. Keneler zıplayamaz, uçamaz ve düşmezler. Keneler basitçe bacaklarıyla uzanırlar ve konakçı üzerinde tutunur ve sürünürler. Her ne kadar bazı larvalar konakçıları tercih etseler de nimfa ya da yetişkin evresindeki çoğu keneler, insanlar da dâhil olmak üzere birçok farklı hayvana kan için tutunacaktır. Bir kaç larva kenesi türü dışında, olgunlaşmamış keneler (larvalar, nimfalar) genellikle kan bulacağı yerler hakkında daha az seçicidir ve yılanları, amfibileri (omurgaya sahip balık ile sürüngen arasında özellik gösteren soğukkanlı hayvanlardır), kuşları ve memelileri ısırdığı bilinmektedir. Her ne kadar keneler kanla beslenmedikleri takdirde sonunda ölecek olsa da birçok kene türü kan olmadan bir yıl veya daha fazla hayatta kalabilir. Sert keneler saatlerce kalıp beslenirler. Hastalık iletimi genellikle kene kanla dolduğunda, öğün sonunda ortaya çıkar. Sert bir kenenin patojenleri iletmesi saatleri alabilir. Yumuşak keneler genellikle bir saatten daha az süreyle beslenir. Hastalık iletimi, yumuşak keneler ile bir dakikadan daha kısa bir sürede meydana gelebilir. Bu yumuşak kenelerin bazılarının ısırması, yoğun acı verebilir.
Keneler, insanlar ve hayvanlar için hastalıkların aktarıcılarıdır. Keneler hastalığı birçok konakçıya bulaştırabilirler; bazı keneler sığırlarda Teksas ateşi (Texas Fever) gibi ekonomik zarara neden olur, bu da ineklerin % 90’ını öldürür. Keneler, tükürüklerindeki ve ağız salgılarındaki mikropların konakçının cildine ve kanına girmesine sebep olurlar. Keneler 1800’lerin ortalarında hastalıklara sebep oldukları anlaşıldı ve bilimsel yöntemlerin (mikroskoplar, kültür teknikleri, doku boyaması) gelişmesiyle elde edilen bilgiler sayesinde keneler tarafından iletilebilen çok çeşitli hastalıkların olduğu görüldü.
Kenelerin birçok yaygın isim vardır (örneğin, köpek kenesi, geyik kenesi ve Afrika kenesi) ve bu isimler bilimsel literatürde de yer almaktadır. En yaygın isimler, bir kene cinsini temsil eder. Bununla birlikte, “kırmızı” ortak ismini, keneler kanla beslendikleri için insanlar tarafından hemen hemen tüm keneleri açıklamak için kullanılabilir.

KENE ISIRIKLARI İÇİN RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Özellikle Nisan – Eylül ayları arasında çimenli alanlar ve ormanlardan geçen insanlar, kene ısırıkları için daha yüksek risk altındadır. Bu gibi alanlarda eğlence amacıyla seyahat eden kişiler, kendilerini uygun kıyafetler ve DEET içeren kovucularla/savarlarla koruyanlardan daha yüksek risk altındadırlar. Ayrıca, pire ve kene kovucularla tedavi edilen evcil hayvanlara sahip insanları kene ısırması riski daha azdır. Uzun çimenli alanlar veya ormanlarla çevrili bölgelerde yaşayan insanlar kene ısırmaları için daha yüksek risk taşırlar.

 

HANGİ UZMANLAR KENE ISIRIKLARINI TEDAVİ EDER?
Kene ısırıklarının çoğu özel bir tedaviye gerek duymasa da, bazen bulaşıcı hastalık, iç hastalıkları, alerji uzmanları ve / veya Lyme hastalığı gibi hastalıkların tedavisinde özel eğitime sahip bireylere danışılabilir.

KENE ISIRIĞI BELİRTİLERİ VE İŞARETLERİ NELERDİR?
Ne yazık ki kene ısırığı genellikle ağrısızdır, kene kan emmeyi durdurduğunda ve deriden düştükten sonra bile bu şekilde kalır. Fakat daha sonra ısırık bölgesinde aşağıdaki belirtiler görülebilir;
• Kaşıntı,
• Yanma,
• Kızarıklık veya kırmızı nokta,
• Nadiren, bazı bireylerde eklemlerde (bazı yumuşak kene ısırıkları) bölgesel sınırlandırılmış yoğun ağrı,

Az bir kısım insan da kene ısırıklarına (kene tükürük salgıları) hassas veya alerjik olabilir ve aşağıdaki belirtiler görülebilir;
• Isırık yanında döküntü,
• Nefes darlığı,
• Şişme,
• Uyuşukluk, hissizlik,
• Felç (örneğin, boyun sertliği).
Bununla birlikte, kene ısırıkları olan kişilerin çoğunluğu hiçbir semptom geliştirmez ve birçok insan ısırıldığını hatırlamamaktadır.
Kene ısırması sırasında veya hemen sonrasında sık olmasa da aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir;
• Ateş,
• Nefes darlığı,
• Halsizlik,
• Kusma,
• Isırık bölgesinde şişme,
• Baş ağrısı,
• Şaşkınlık,
• Çarpıntı,
Bu belirtileri olan kişiler hemen bir doktora görünmelidirler.
Son zamanlarda, araştırmacılar kene ısırığının (esas olarak yıldız kene tarafından üretilen tükürük) binlerce insanda kırmızı ete alerjiye neden olduğunu bulmuşlardır, bu duruma et alerjisi denmektedir. İnsanlar kümes hayvanlarını (tavuk, hindi) yiyebilirler ve alerjik reaksiyon görülmez. Et alerjisi olanlar et yediklerinde şişlik geçirir ve kurdeşen dökerler. Bazılarında ise aşırı duyarlılık görülebilir. Reaksiyonun, kırmızı et tüketildiğinde alerjik reaksiyona yol açan bir bağışıklık tepkisini uyaran kene bağırsağındaki ve / veya tükürüğündeki bir alfa-gal antijenine bağlı olduğu düşünülmektedir. Bazen, bir kene ısırığı kırmızı olabilir, kırmızı çizgilerle şişebilir; bu belirtiler ısırmanın enfekte olduğuna dair işaretlerdir.

KENE NE TÜR HASTALIKLARI İNSANLARA BULAŞTIRIR?
Çoğu kene ısırıkları patojenleri bulaştırmasa da bazı ısırıklar bulaştırır. Bir kenenin patojenleri görsel olarak taşıdığını belirlemek mümkün değildir. Aşağıda, Amerika Birleşik Devletleri’nde başlıca meydana gelebilecek kene kaynaklı hastalıkların bir listesi verilmiştir;
• Tularemi (Tularemia) (Amerikan köpek kenesi -Francisella tularensis bakterileri için taşıyıcı)
• Anaplazmoz (Anaplasmosis) (HGA – Anaplazma fagositofil bakterileri için taşıyıcı)
• Colorado Kene Ateşi (Colorado tick fever )(Coltivirus, bir RNA virüsü için taşıyıcı)
• Powassan Beyin İltihabı (Powassan encephalitis)
• Babesiosis
• Ehrlichiosis
• Rocky Dağ benekli ateşi (Rocky mountain spotted fever)
• Lyme disease –(Borrelia bakterileri için taşıyıcı)
• Kalbi virüsü
• Kene kaynaklı nükseden ateş (Tick-borne relapsing fever)
• Q Ateşi (Q fever )
• Kene İle İlişkili Döküntü Hastalığı (STARI)
Bu liste, bazı kenelerin (örneğin Sert Kene) birden fazla patojenik mikrop (virüs, bakteri ve protozoa) tipini aktarabildiğini göstermektedir. Nadiren meydana gelse de tek bir kene ısırmasında birden fazla patojenin iletilmesi mümkündür. Kene ile ilişkili hastalıkların salgınları, larvalardan yetişkinlere kadar kene geliştikçe mevsimsel döngüleri takip eder (ABD’de nisandan eylül ayına kadar).

KENELER TARAFINDAN BULAŞAN HASTALIKLARIN BELİRTİLERİ VE İŞARETLERİ NELERDİR?
Genellikle kene ısırmasından sonra günler ila haftalar arasında gelişen çok çeşitli semptomlar vardır. Ortaya çıkan semptomlar, iletilen belirli mikroplara (patojen) bağlıdır. Örneğin, eritema migrans (“boğa gözüne” benzeyen bir döküntü) genellikle bir kene ısırığı ile bulaşan Lyme hastalığının ilk belirtisidir. Diğer belirtiler arasında halsizlik, mide bulantısı, ateş, kusma, çarpıntı, kızarıklık, eklem ağrısı, şişlik, uyuşma ve şaşkınlık olabilir. Bu belirtiler her şey dâhil bir liste değildir, kene ısırması sonucu iletilen patojene bağlı olarak diğer semptomlar ve işaretler görülebilir. Kene ısırmasıyla birden fazla hastalık bulaşabilir; örneğin, bazı bireylere aynı zamanda Lyme hastalığı ve babesiosis bulaşmış olabilir.

SAĞLIK UZMANLARI KENE ISIRMASINI NASIL TANIMLARLAR?
Konakçının vücudundan çıkarıldıktan sonra kenenin tipini ve kene ısırığını tanımlayabilecek bir test bulunmamaktadır. Bununla birlikte, doktorlar tüm vücudu inceleyebilir, hala yapışık olan keneler, döküntüler veya kene kaynaklı bir hastalık belirtisi ararlar. Bazı kenelerin belirli patojenleri taşıma olasılığı olduğundan, kene tanımlanabilirse uzmanlar hangi ek testlerin yapılması gerektiğini daha iyi seçebilir.
Kene cinsi ve türlerin tanımlanması, uzmanın daha ileri testlerin ne zaman planlanabileceğini belirlemesine yardımcı olabilir. Örneğin, Lyme hastalığı, Rocky Mountain benekli ateşi, ehrlichiosis ve tularemia gibi hastalıklar için kan testleri, semptomlar mevcut olsa bile, maruziyetten haftalar sonra bile genellikle pozitif değildir. Isırmaya neden olan kene türüne dair bilgi, doktorun olası tanısını daraltmaya ve pozitif bir teşhis yapılmadan önce erken tedaviye devam etmesine izin verebilir. Kişi kene ısırmasından sonra semptomlar gösteriyorsa, muayene ve testler yapılmalıdır. Çoğu kene ısırıklarının belirtileri yoktur. Eğer kene ısırmasından sonra semptomlar gelişirse, hangi testlerin yapılması gerektiğinin belirlenmesi, bir bulaşıcı hastalık uzmanına danışılarak optimize edilebilir.

KENE ISIRIĞI TEDAVİSİ NEDİR?
Tüm kene ısırıkları için lokal temizlik ve antibiyotik krem uygulanabilir. Isırma alanı kaşıntıya neden olursa, difenhidramin (Benadryl) içeren ilaçlar önerilir. Bu Benadril (Benadryl) karışımları deriye, kaşıntı için doğrudan veya tabletler halinde oral (ağız yoluyla) olarak uygulanabilir. Tüm kene ısırıkları için lokal temizlik ve antibiyotik krem uygulanabilir. Bu genellikle gerekli olan tek tedavidir. Bununla birlikte, kenenin bir kişiye bulaştırabileceği patojenlerin tedavisi, kene türü, konakçıya yapışık kalma zamanının uzunluğu, toplumdaki hastalıklar ve hastanın geliştirdiği semptomlar gibi diğer faktörlere bağlıdır. Özel tedavi, bulaştırılan patojenin kimliğine bağlıdır. Örneğin, kene tarafından ısırılan bazı hastalar Lyme hastalığının yaygın olduğu bir bölgede yaşıyorsa oral antibiyotikler reçetelerine yazılabilir. Daha belirgin semptomlarla birlikte, antibiyotiklerin damardan verilmesi gerekebilir ve hastanın hastaneye yatırılması gerekebilir. Tedaviye en iyi yaklaşım, hangi patojenin hastaya (örneğin, Borrelia bakteri türleri) bulaştığını teşhis etmek ve daha sonra patojeni azaltmak veya öldürmek için önerilen özel tedaviyi kullanmaktır.

EN İYİ KENE ÇIKARMA YÖNTEMİ NEDİR?
Aşağıdakiler, her tip kenenin güvenli ve etkili bir şekilde çıkarılması için önerilen bir yöntemdir:
1. Eldiven gibi bir el koruyucusu kullanın, böylece patojenleri kene içinden ellerinize kadar yaymayın; deri seviyesinden kene alabilmek için pens veya cımbız kullanın.
2. Keneyi ezmeden, deriye olabildiğince yakın bir şekilde cımbız yardımıyla sıkıca kavrayın. Kene dışarı çıkana kadar hafifçe yukarı doğru çekme hareketini uygulayın. Kenenin ağız kısımları dikenli olduğu için bükülmesi veya döndürülmesi çıkartmayı kolaylaştırmaz. Aslında, bu tür hareketler kafa ve ağız parçalarını kırabilir, enfeksiyon riskini arttırabilir.
3. Kene çıkarıldıktan sonra keneyi ezmeyin çünkü patojenleri salgılayabilir. Ağzı sıkıca kapalı bir kavanoza koyun veya bir kâğıt üzerine yapıştırın. Eğer ısırılan kişi kene ısırmasından sonra hastalanırsa, doktora gösterin.
4. Baş ve ağız kısımlarının gömülü olduğu ısırmanın alanı küçük bir krater veya girinti bırakabilir. Eğer başın veya ağzın bölümleri kalırsa, bir doktor tarafından çıkarılabilir.
5. Isırılan alanı sabun ve su veya hafif bir dezenfektanla iyice temizleyin. Isırığı (kızarıklık veya enfeksiyon belirtileri) bir reaksiyon gelişimi için birkaç gün boyunca gözlemleyin. Önlem olarak bölgeye antibiyotik krem sürün. Antibiyotiğin bölgeye uygulanması, lokal bir enfeksiyonu önlemeye yardımcı olabilir, ancak genellikle kene tarafından bulaştırılan hastalıkların gelişme şansını etkilemez.
6. Keneye dokunan aletleri kullandıktan sonra ellerinizi yıkayın. Kullanılan tüm aletleri temizleyin ve dezenfekte edin.
Keneyi cımbız olmadan çıkarmak için işe yarayabilecek ya da yaramayacak birkaç öneri vardır. Aşağıda, kenenin ağız kısmıyla zarar görmeden cildin kendisini serbest bırakmasını sağlayan, bireylerin iyi çalıştığını iddia ettiği iki örnek vardır:
• Cildin üzerindeki keneyi parmağınızla (tercihen eldivenli bir parmak) bulun, kenenin gövdesini saat yönünde veya saat yönünün tersine yaklaşık bir dakika kadar çevirin. Bu kenenin deriyi bırakması için yeterince rahatsız edecektir sonrasında kene selobant ile basitçe deriden çıkarılabilir.
• Bir pamuk topuna sıvı sabun koyun ve yaklaşık 15 ila 20 saniye boyunca ıslatılmış pamuk topu ile keneyi örtün; kene muhtemelen kendisini deriden serbest bırakacak ve pamuk topuna yakalanacaktır. Keneyi ve pamuk topunu plastik bir poşete yerleştirerek bertaraf edebilirsiniz.
Bazen cımbız bulunmadığı zamanlarda bu yöntemlerden bahsedilmektedir; bununla birlikte, eğer bu yöntemler keneyi ağız kısımlarıyla birlikte sağlam bir şekilde çıkarırsa, bireyler ellerini iyice yıkamalı ve kene ile temas edebilecekleri alanları dezenfekte etmelidir.
Tırnak cilası ile kenenin boyanması, benzin veya diğer malzemelerle keneleri çıkarmak gibi vb. yöntemlerin uygulanması tavsiye edilmez. Bu tür tedaviler kenenin ısırılan bölgeye daha çok sıvı bırakmasına ve kenenin deriden ayrılmadan önce hastalığı bulaştırma şansını artırır.

KENE ISIRIKLARINI ÖNLEMEK MÜMKÜN MÜ?
Akarisitler keneler ve akarları öldüren kimyasallardır. Kenelerin yaygın olabileceği kapalı alanlarda akarisitler yüksek oranda kullanılır. Küçük ölçekli denemelerde kenelerin yaşam alanlarının azaltılması (örneğin, yaprak, çöp, uzun otların temizlenmesi) etkili olmuştur. Konakçı hayvanlara, kenelerin yaygın olarak bulunduğu yerlere (örneğin, geyik popülasyonunun yoğun olduğu alanlar) yemleme tüpleri, kutuları ve beslenme istasyonları kurularak akarisitlerin uygulanmasını içeren en yeni kontrol yöntemleri uygulanmıştır. Mantarlar, parazit nematodlar (iplik kurtları) ve parazit yaban arıları ile biyolojik kontrol de kene popülasyonunu azaltmaya yardımcı olabilir. ABD’de nisan ayından eylül ayına kadar, kenelerin büyüdüğü/geliştiği açık alanlardan uzak durarak kene mevsiminden tamamen kaçınılmalıdır. Ek olarak, akarisitlerin (keneler ve akarları öldüren kimyasallar) uygulanması, kene ve akar popülasyonunu azaltmak için geniş arazilere uygulanabilir. Ağaç dalları ve çöplerin, insanların yaşadığı ve çalıştığı alanlardan uzaklaştırılması da kenelere maruz kalmayı azaltabilir.
CDC tarafından, kene ısırmasından kaçınmak için açık havada çalışanlara (ve diğerleri) önerilen yöntemler (ipuçları) burada özetlenmiştir:
1. Kenelerin, potansiyel konakçıya tutunmak için bekledikleri kene popülasyonlarının yüksek olabileceği alanlardan kaçınınız.
2. Açık renkli giysiler giyin, böylece keneler kolayca görülebilir ve üzerinizden rahatlıkla süpürebilirsiniz.
3. Kenelerin pantolon paçalarından girebilme ihtimaline karşı paçalarınızı botlarınızın içine sokunuz.
4. Böceksavar uygulayın ve keneleri kovmak için tasarlanmış markaları kullanın. Talimatları takip edin. Çocuklarda DEET içeren savarlar kullanmaktan kaçının. Talimatları dikkatli bir şekilde uygulayın ve bazı kovucuları (kene savar) doğrudan cilde veya giysiye uygulayabilirsiniz. % 15 veya daha az yoğunlukta DEET içeren savarlar çocuklar için uygun olabilir. Bunlar kesinlikle talimatlar takip edilerek dikkatli bir şekilde uygulanmalıdır. Permetrin içeren savarlar giysiye uygulanabilir fakat cilde uygulanamazlar. DEET içeren kovucuların kene popülasyonunun yoğun olduğu bölgelerde, sivrisinekleri kovmaktan daha sık bir tekrarla uygulanması gerekebilir. Paket üzerindeki talimatları dikkatlice uygulayınız.
5. Kendinizi, çevrenizdekileri ve evcil hayvanlarınızı, kene bulunabilecek yerlere maruz kaldıklarında hemen kontrol ediniz.
Potansiyel kene alanlarında çok zaman harcayacaksanız kene kovucu kıyafetler giymeyi düşününüz. Evcil hayvanlarınızı pire ve kene kovucular ile tedavi edildiğinden emin olunuz. Eğer hayvanlardan kene çıkarılacaksa insanlara uygulanan yöntemleri deneyiniz. Kendinizi eldivenlerle olası maruz kalmalardan koruyun. Son 2 ay içerisinde keneden bulaşan bir rahatsızlığı olan ve kene ısırmasından dolayı ateşlenen kimseler kan bağışında bulunmamalıdır.

KENE TARAFINDAN ISIRILAN İNSANLAR İÇİN SONUÇLAR NEDİR?
Kene ısıran insanların büyük çoğunluğunun ısırık sırasında veya sonrasında hiçbir problemi olmayacaktır. Bastırılan bağışıklık sistemi (HIV, kanser, kemoterapi hastaları) rahatsızlığı olan kişiler için sonuç hala iyidir ancak doktorlarına başvurmalı ve kene ısırığı konusunda bilgi vermelidirler. Ayrıca, kene ısırmasından sonra kene hızlıca çıkarılırsa muhtemel daha az patojen taşınacaktır. Kene, bir patojen iletirse, kişi için genel sonuç değişir. Bulaşan hastalık, tanı zamanı, hastalığın evresi ve hastanın durumu ile sonuç iyi ila kötü arasında değişebilir. Bastırılan bağışıklık sistemi (HIV, kanser, kemoterapi hastaları) rahatsızlığı olan kişilerin genellikle sağlıklı kişilerden daha kötü sonuçları olabilir. Kenelerin sebep olabileceği hastalıkların sonuçlarını anlamanın en iyi yolu bulaşıcı hastalıklar uzmanına muayene olmaktır.

DİĞER HABERLER
Yandex.Metrica